Balık Yedikten Sonra Neden Midemiz Bulanır? Toplumsal Cinsiyet ve Çeşitlilik Perspektifinden Bir İnceleme
İstanbul’un gürültüsünde, her gün sokakta karşılaştığım farklı insanlar ve onların günlük yaşamlarına tanıklık etmek, bana bir şey öğretti: Herkesin yaşadığı deneyimler, her zaman aynı değildir. İster işe gitmek için sabahın erken saatlerinde yürüyen bir adam, ister evde balık pişirip akşam yemeğini hazırlayan bir kadın olsun, her birinin vücutları ve zevkleri farklı şekillerde tepki verir. Peki ya balık yedikten sonra midemizin bulanması? Bu, aslında birçok insanın deneyimlediği ama genellikle “yeni balık yedim, midem bozuldu” şeklinde geçen bir olay. Ama bu basit gibi görünen durumun altında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle ilgili daha derin anlamlar yatıyor olabilir.
Balık ve Mide Bulantısı: Fizyolojik Bir Durum mu, Yoksa Sosyal Bir Tepki mi?
Öncelikle, balık yedikten sonra mide bulantısı yaşamak, birçok insanda görülen yaygın bir durumdur. Bunun fiziksel sebepleri çoğunlukla balığın taze olmaması, yağ oranı, vücuda uygunluk gibi etkenlere dayanır. Ancak bazen, bu durum sadece fiziksel bir tepkiden ibaret olmayabilir. Toplumdaki farklı kesimler, çeşitli sebeplerle bu tür bir tepkiden farklı şekillerde etkilenebilir. Örneğin, sosyal medyada sıkça karşılaştığımız yemek fotoğrafları, etnik gruplar arasındaki beslenme alışkanlıkları veya evdeki yemeklerin geleneksel yollarla hazırlanma biçimleri, bu tür küçük sağlık sorunlarının anlamını değiştirebilir.
Sokakta gördüğüm bir sahneyi hatırlıyorum: Kadıköy’de bir kafede, genç bir kadın, arkadaşlarına balık yediği için midem bulanıyor diye şikayet ediyordu. O sırada yanındaki arkadaşı, “Sadece senin midende olur, ya da hormonlardır,” dedi. Hormon meselesi, sosyal medyada popüler bir bahane haline gelmişti, fakat burada asıl sorun, toplumun kadınları ve erkekleri birbirinden nasıl farklı bir şekilde tanıdığına dayanıyor olabilir. Birçok kişi, kadınların sağlık sorunları konusunda daha fazla şikayet etmesini normal buluyor ve onları “hormonel” açıklamalarla geçiştiriyor. Bu, aslında toplumun cinsiyetçi bakış açısının bir yansıması olabilir. Kadınlar ve erkekler sağlıkları konusunda daha fazla sosyal baskıya tabi tutuluyor, ama bu sorunun ardında sadece biyolojik bir neden yatmadığını söylemek gerekiyor.
Çeşitlilik ve Balık Yeme Alışkanlıkları
Toplumdaki farklı grupların balık yediğinde yaşadıkları mide bulantısı farklı sebeplerle açıklanabilir. Birçok kişi, farklı etnik kökenlere sahip bireylerin balık tüketim alışkanlıklarına dikkat etmez. Örneğin, Karadenizli bir ailede balık yemek, neredeyse her akşam yenen geleneksel bir yemeğe dönüşebilirken, İç Anadolu’daki bir aile için balık, nadiren tüketilen bir gıda olabilir. Bu durum, kişinin vücudunun balığa alışma sürecini etkileyebilir. Her etnik grubun kendi geleneksel mutfağında farklı şekilde balık pişirme yöntemleri vardır. Zeytinyağlı ya da ızgara balık gibi yemekler, daha sağlıklı ve mideyi daha az zorlayan alternatifler olabilirken, yağlı balık yemekleri, özellikle vücudu yabancı bir gıda ile zorlayan kişiler için mide bulantısını artırabilir.
Bir başka gözlemim de şu: Çeşitli etnik gruplardan gelen insanlar, genellikle farklı şekillerde balığı tüketiyorlar. Örneğin, Akdeniz bölgesinde yaşayan insanlar için taze balık yemek, geleneksel bir yaşam biçiminin parçasıdır. Ancak İstanbul’a yerleşen farklı etnik kökenlerden gelen bireyler, balığın pişirilme şekli veya tüketilme alışkanlıkları konusunda daha farklı bir deneyime sahip olabilirler. Bu, aslında toplumda yemek kültürlerinin çeşitliliğinin bir yansımasıdır ve kişinin mide bulantısına verdiği tepkiyi etkileyebilir.
Sosyal Adalet ve Gıda Adaletsizliği
Sosyal adaletin bir parçası olarak gıda adaletsizliğini göz önünde bulundurmak önemli. Balık, bazı aileler için pahalı bir gıda maddesi olabilir. Balık almak, genellikle yüksek gelirli aileler için daha ulaşılabilirken, düşük gelirli bireyler, ekonomik sebeplerle balık tüketiminden kaçınabilirler. İstanbul’da toplu taşımada balık satan seyyar satıcıları gördüğümde, bu durum aklıma gelir. Genellikle bu seyyar satıcılar, balığı uygun fiyatlarla satmaya çalışıyorlar, ancak kalitesiz olduğu için bazı kişilerin mideleri rahatsız olabilir. Yani balık yemek, sadece fiziksel bir deneyim değil, ekonomik ve toplumsal eşitsizliğin de bir yansımasıdır.
Bir sabah, otobüsle işe giderken, balık kokusu içinde bir yolculuk yapmak, İstanbul’un yoğun gündelik hayatında yaşadığımız yoksullukla da ilgilidir. Yüksek fiyatlı, organik balıkların satıldığı restoranlar ile sokakta satılan balıkların kalitesi arasında büyük bir fark olabilir. Ve bu fark, midemizin neden bazen bulanmasını, hatta daha büyük sağlık sorunlarını açıklayabilir. Eğer gıda erişimi adil olsaydı, belki de bazı insanlar mide bulantısı yaşamazdı.
Sonuç Olarak
Balık yedikten sonra midemizin bulanması, aslında basit bir fiziksel durumdan daha fazlasıdır. Toplumsal cinsiyet, etnik çeşitlilik, ve sosyal adalet gibi faktörler, bu deneyimi daha da anlamlı kılar. Farklı toplumsal grupların farklı beslenme alışkanlıkları, yoksulluk ve gıda adaletsizliği, balık yediğimizde yaşadığımız mide sorunlarını derinleştirebilir. Ve aslında bu durum, sadece bireysel bir sağlık sorunu değil, toplumun her kesiminin gıda güvenliği, sağlıklı yaşam ve eşitlik açısından karşılaştığı büyük bir sorunun yansımasıdır. Balık yedikten sonra mide bulantısı, bir gıda sorunu olmanın ötesinde, toplumsal yapımızı anlamamız için bir fırsat olabilir.